Άλλος ένας σεισμός στον κόσμο της μόδας; Ο Piccioli αποχωρεί μετά από μία σεζόν! Επιστρέφει ο Demna με τη μορφή της Martine Rose στον οίκο Balenciaga; Πολλοί αυτοί οι κραυγαλέοι τίτλοι σήμερα στον Τύπο. Αλλά πού βρίσκεται η πηγή αυτών των αλλαγών και τι μπορεί να προσφέρει η Martine Rose στη Balenciaga;
Στη μόδα, το επώνυμο του ιδρυτή είναι ταυτόχρονα κληρονομιά και βάρος. Ιδιαίτερα όταν ο οίκος του έχει καταφέρει να δημιουργήσει αρκετές εντελώς διαφορετικές ταυτότητες. Η Balenciaga είναι ακριβώς μια τέτοια περίπτωση. Ο Cristóbal Balenciaga επανάσταση στην υψηλή ραπτική. Ο Demna μετέτρεψε το brand σε πολιτισμικό φαινόμενο της σύγχρονης μόδας. Ο Pierpaolo Piccioli πίστευε στην ακριβή ραπτική με το υψηλότερο στυλ, και τώρα το τιμόνι αναλαμβάνει η Martine Rose – μια σχεδιάστρια της οποίας η γλώσσα προέρχεται από τις λονδρέζικες υποκουλτούρες, την ανδρική γκαρνταρόμπα και την παρατήρηση του δρόμου.
Αυτή η αλλαγή προκαλεί το ερώτημα: τι επιλέγουν στην πραγματικότητα οι πελάτες της Balenciaga; Και είναι οι αλλαγές αποτέλεσμα αναζήτησης ή μια πανικόβλητη προσπάθεια διάσωσης του προϋπολογισμού; Ιδιαίτερα αφού στο παρασκήνιο υπάρχει κρίση πωλήσεων στη Gucci, η οποία όπως και η Balenciaga ανήκει στον όμιλο Kering.
Cristóbal: αρχιτεκτονική αντί για διακόσμηση
Ο Cristóbal Balenciaga ήταν αρχιτέκτονας της φόρμας. Τον ενδιέφερε ο χώρος ανάμεσα στο ρούχο και το σώμα, ο όγκος, η κατασκευή, η γραμμή των ώμων. Ο τρόπος με τον οποίο το ύφασμα μπορεί να διαμορφώσει μόνο του τη σιλουέτα. Το Sack Dress του 1957, το παλτό-κουκούλι ή το balloon φόρεμα δεν ήταν απλώς ακόμη μία παραλλαγή γυναικείου ενδύματος. Αμφισβητούσαν την τάξη όπου το ρούχο έπρεπε να τονίζει τα πλεονεκτήματα της θηλυκότητας.
Η Balenciaga πρότεινε κομψότητα: γλυπτική, διανοητική, μερικές φορές σχεδόν αφηρημένη. Η δύναμή της ήταν η κατασκευή και η τελειότητα στην εκτέλεση. Το θάρρος του να αμφισβητεί τις αναλογίες και η πεποίθηση ότι το ρούχο μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε το σώμα ήταν επαναστατικά. Και ταυτόχρονα εξαιρετικά κομψά και θηλυκά. Αυτά είναι χαρακτηριστικά που ιδιαίτερα τραβούν την προσοχή μου.
Demna και Cristóbal: περισσότερα κοινά, απ’ όσα υποδηλώνει η αισθητική
Με την πρώτη ματιά, είναι δύσκολο να βρεθεί μεγαλύτερη αντίθεση από αυτήν μεταξύ του Cristóbal και του Demna. Ο πρώτος δούλευε με υφάσματα υψηλότερης ποιότητας, ακρίβεια ατελιέ και αρχιτεκτονική υψηλής ραπτικής. Ο δεύτερος έφερε στη Balenciaga υπερμεγέθη φούτερ, αποδομημένο tailoring, λερωμένα sneakers, street αισθητική, διαδικτυακή ειρωνεία και εικόνες σύγχρονης δυστοπίας. Τα Triple S, Speed Trainer και οι oversize σιλουέτες έγιναν τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της νέας εποχής του οίκου.
Ωστόσο, η μείωση του Demna σε έναν σχεδιαστή που αντικατέστησε την haute couture με το streetwear θα ήταν υπεραπλούστευση. Μεταξύ της Balenciaga και του Demna διακρίνεται ένα κοινό όραμα: η αποστροφή προς τις καθιερωμένες αναλογίες και τους έτοιμους ορισμούς της κομψότητας. Και οι δύο αντιμετώπιζαν τη σιλουέτα ως πεδίο πειραματισμού. Τα εργαλεία και το πολιτισμικό τους πλαίσιο διέφεραν, αλλά τους ένωνε η φιλοδοξία να αλλάξουν τον τρόπο σκέψης για το ένδυμα. Και ο πειραματισμός με τους κανόνες.
Ο Demna έκανε επίσης κάτι που δεν μπορεί να κριθεί αποκλειστικά με αισθητικά κριτήρια: δημιούργησε τη σύγχρονη εικόνα της Balenciaga, η οποία άρχισε να λειτουργεί πολύ πέρα από τις πασαρέλες. Η μάρκα έγινε μέρος της διαδικτυακής κουλτούρας, της μουσικής, του street style και της συζήτησης για τη νέα πολυτέλεια. Για πολλούς νεότερους πελάτες, η Balenciaga σήμερα σημαίνει υπερμεγέθεις φόρμες, sneakers και προκλητική αποστασιοποίηση. Αυτή δεν είναι όλη η ιστορία του οίκου, αλλά το πιο αναγνωρίσιμο σύγχρονο στρώμα της.
Piccioli: επιστροφή στη μέθοδο, όχι στη φορεσιά
Ο Pierpaolo Piccioli ήρθε στη Balenciaga με διαφορετική εμπειρία. Για χρόνια στη Valentino ανέπτυξε μια γλώσσα βασισμένη στο χρώμα, το συναίσθημα και την αριστοτεχνία της υψηλής ραπτικής. Αυτό που πρότεινε στην πρώτη του συλλογή ήταν μια πολύπλοκη ιδέα. Το 2025 ξεκίνησε την αφήγησή του με την επανερμηνεία του Sack Dress, ενός από τα σημαντικότερα σχέδια του Cristóbal. Ωστόσο, δεν επρόκειτο για αναπαραγωγή του αρχειακού κοψίματος. Ο Piccioli μιλούσε για τον ιδρυτή ως αρχιτέκτονα, γλύπτη και ζωγράφο, που μελετούσε το σώμα μέσω της φόρμας. Ήθελε να κατανοήσει τον τρόπο σκέψης του, όχι να στήσει μια επίδειξη με μουσειακά αποσπάσματα. Γι’ αυτό συνδύαζε την κατασκευή της υψηλής ραπτικής με καθημερινά στοιχεία της γκαρνταρόμπας: τζιν, φούτερ ή αθλητικά παπούτσια. Η δική του Balenciaga ήθελε να είναι σημείο συνάντησης της πρωτοποριακής παράδοσης του οίκου και της σύγχρονης γλώσσας που έχτισε ο Demna. Ομολογώ ειλικρινά ότι αυτό το όραμα με άγγιξε βαθιά. Γι’ αυτό και η ανακοίνωση της αποχώρησής του ήταν μια δυσάρεστη έκπληξη.
Γιατί αυτή η δοκιμή διήρκεσε τόσο λίγο; Ο Piccioli αποχώρησε μετά από περίπου 16 μήνες. Η Kering δεν ανακοίνωσε επίσημα τον λόγο του διαζυγίου, επομένως είναι δύσκολο να πει κανείς αν αποφάσισαν τα αποτελέσματα των πωλήσεων, οι διαφορές στο όραμα ή η έλλειψη αποδοχής από τους πελάτες. Δεν μπορεί όμως κανείς να του αρνηθεί το θάρρος και το όραμά του.
Martine Rose στη Balenciaga: η σχεδιάστρια της αρρενωπότητας στο σπίτι του Cristóbal
Martine Rose στη Balenciaga – ομολογώ, δεν είναι μια επιλογή που προκαλεί έκπληξη. Κυρίως επειδή έχει ήδη συνεργαστεί με τον Οίκο. Στα έτη 2015–2018 συνεργάστηκε με τον οίκο ως σύμβουλος στις ανδρικές συλλογές, κατά τη διάρκεια της διεύθυνσης του Demna. Γνωρίζει λοιπόν το πολιτισμικό υπόβαθρο της σύγχρονης Balenciaga. Ωστόσο, έχει τη δική της ευαισθησία και γλώσσα.
Η Βρετανίδα σχεδιάστρια ίδρυσε τη δική της μάρκα στο Λονδίνο το 2007. Τα ρούχα της αντλούν έμπνευση από την παρατήρηση τοπικών κοινοτήτων, της μουσικής, των κλαμπ, των rave, των ποδοσφαιρικών κερκίδων και των καθημερινών κωδίκων ένδυσης. Αυτό που την ενδιαφέρει δεν είναι τόσο η ιδανική σιλουέτα, όσο ο χαρακτήρας του ανθρώπου που φορά το ρούχο.
Στις συλλογές της το κοστούμι είναι συχνά υπερβολικά φαρδύ, οι ώμοι πλατιοί, τα παντελόνια ασυνήθιστα κομμένα, ενώ τα αθλητικά ρούχα αποκτούν νέο πλαίσιο. Η Rose μου θυμίζει έναν επιστήμονα που μελετά τους ορισμούς της αρρενωπότητας και τις κοινωνικές σημασίες της ένδυσης. Δεν είναι επίσης ξένη για τη Balenciaga. Υπάρχει ένα ενδιαφέρον παράδοξο σε αυτόν τον διορισμό. Ο Cristóbal δημιούργησε ένα από τα πιο επιδραστικά οράματα της γυναικείας σιλουέτας στην ιστορία της μόδας, ο Piccioli ανέπτυξε τη γλώσσα της γυναικείας υψηλής ραπτικής, ενώ η Rose είναι γνωστή κυρίως για το ανδρικό ντύσιμο και την επανερμηνεία της αρρενωπότητας. Είναι η πρώτη γυναίκα στη θέση της καλλιτεχνικής διευθύντριας της Balenciaga.
Ποιον επιλέγουν οι πελάτες;
Αυτή η ερώτηση ίσως να είναι κάπως προκλητική, αλλά τελικά ακόμα και τα σπίτια μόδας haute couture μεταφράζουν τα πάντα σε προϋπολογισμούς. Και αυτό γίνεται όλο και πιο δύσκολο. Οι πελάτες αγοράζουν συγκεκριμένα προϊόντα, αναγνωρίσιμους κώδικες, status και ένταξη στον πολιτισμό. Ανακοινώνοντας τον διορισμό της Rose, η Kering τόνισε τη σύνδεσή της με τη νεότερη γενιά και τη διαισθητική κατανόηση του πολιτισμού. Αυτό αποτελεί ένδειξη των στρατηγικών φιλοδοξιών του ομίλου. Η Rose έχει την ευκαιρία να διατηρήσει την πολιτιστική ενέργεια της εποχής Demna, αλλά ελπίζουμε να μην είναι απλώς ένα αντίγραφο. Το καθήκον της θα είναι να μεταφράσει τη δική της γλώσσα στην κλίμακα ενός παγκόσμιου οίκου πολυτελείας και να βρει την ισορροπία ανάμεσα στην πολιτιστική αξιοπιστία και τα προϊόντα που οι πελάτες πραγματικά θα θέλουν να αγοράσουν.
Η Balenciaga δεν χρειάζεται να διαλέξει ανάμεσα στον Cristóbal και τον Demna. Οι αισθητικές τους διαφέρουν σχεδόν σε όλα, αλλά τις ενώνει η πεποίθηση ότι η μόδα δεν πρέπει απλώς να επιβεβαιώνει τους υπάρχοντες κανόνες. Ο Piccioli προσπάθησε να υπενθυμίσει πόσο ριζοσπαστική μπορεί να είναι η κατασκευή. Η Rose μπορεί να υπενθυμίσει ότι εξίσου ριζοσπαστική μπορεί να είναι και η κουλτούρα.
